پایگاه خبری همدان نیوز

عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی‌سینا با انتقاد از بی‌خبری از روند الحاق بازار و بافت تاریخی همدان به پرونده جهانی هگمتانه، گفت: قابل قبول نیست دو سال از ثبت جهانی هگمتانه بگذرد اما اقدام مؤثری برای الحاق بازار و بافت تاریخی انجام نشده باشد؛ موضوعی که نشان می‌دهد گردشگری در اولویت‌های اجرایی استان قرار نگرفته است.

به گزارش "همدان نیوز"، محمدرضا عراقچیان ضمن یادآوری اینکه در ششم مرداد ماه ۱۴۰۳ در جلسه سران یونسکو همدان صاحب برند جهانی بنام میراث جهانی هگمتانه شد و نام همدان در سایت های جهانی، خبری، میراثی وگردشگری مطرح شد، گفت: مطرح شدن نام همدان یک مسئولیت بزرگ اجتماعی و تاریخی را برای مدیران ایران به ویژه مدیران همدان بوجود آورد.

وی با اشاره به اینکه بعد از ثبت جهانی نگاه شهروندان، مدیران مرتبط و غیر مرتبط به هگمتانه باید تغییر کند و نگرشی در ساختار تفکری مدیران و شهروندان به وجود بیاید که از حوزه شهر و شهرستان و حتی از حوزه کشور خارج شود و به حوزه جهانی فکر کنند، اظهار کرد: آیا این تغییر نگرش درمیان اقشار مختلف مردم و مدیران رخ داده؟ در حالی‌که همدان به عنوان شهری که از ابتدا شهر بوده و همدان فعلی یا اکباتان قدیم قدمتی به بلندای حداقل تاریخ پیش از میلاد دارد.

وی با تاکید بر اینکه ایران و همدان روز استقلال ندارند و تاریخ شکل‌گیری همدان بسیار قدیم است، تصریح کرد: بسیاری از کشورهای آمریکایی، اروپایی و حتی کشورهای اطراف ایران دارای قدمت خیلی کوتاهی هستند و روز استقلال دارند. وقتی کشوری روز استقلال دارد یعنی از استعمار رهایی یافته و تازه به دنیا معرفی شده است. همدان از روز تشکیل شهر بوده و در حالی که بسیاری از شهرهای ما در ایران ابتدا یک واحد اجتماعی کوچک به نام واحه بودند و سپس به روستا، شهرک، مرکز بخش و در نهایت به شهر تبدیل شدند.

وی با اشاره به اینکه در هیچ جای تاریخ ایران شهری پیدا نمی شود که مانند همدان از ابتدای تاریخ و از روز پا به  عرصه وجود گذاشتن شهر باشد، خاطرنشان کرد: مهم‌ترین موضوع این است جهانیان با یک شهر بسیار قدیمی مواجه شدند. اگر در آن‌ها علاقه به بازدید از این شهر بوجود آمده باشد، ما چه فرصت هایی را برای آنها فراهم کردیم. مدیران مرتبط مانند میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و مدیران غیرمرتبط شامل همه اداراه ها در این دو سال چه اقداماتی در حوزه گردشگری و هگمتانه  در راستای جذب گردشگر انجام دادند.

پس از ثبت جهانی هگمتانه چه بر سر هم‌افزایی دستگاه‌ها آمد؟

این مدرس دانشگاه بوعلی سینا ضمن بیان اینکه برای ثبت جهانی هگمتانه اقدامات موثری در حوزه‌های مختلف میراث فرهنگی، شهرداری، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و گروه‌های اجتماعی به صورت میان‌بخشی صورت گرفته بود و شورای راهبردی در استانداری برای ثبت جهانی راه افتاده بود که کار بسیار خوبی بود، اظهار کرد: جای سوال داردکه بعد از ثبت جهانی هگمتانه این اقدامات ادامه پیدا کرده یا خیر. در درون سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چه اتفاقاتی افتاده و سازمان‌های خدمات رسان و غیرخدمات‌رسان در استان، در شهرستان همدان و شهر همدان چه اقداماتی انجام دادند.  به نظر می‌رسد در هر دو حوزه کُندی یا توقف روند به وجود آمده است.

عراقچیان با توضیح اینکه میزان بودجه برای آثار تاریخی ثبت شده در یونسکو  بعد از ثبت جهانی افزایش می‌یابد، گفت: باید مشخص شود که آیا برای هگمتانه نیز این اتفاق افتاده است یا خیر. میزان بودجه تخصیص یافته برای سایت هگمتانه قبل از ثبت چقدر بوده و در حال حاضر چقدر به این بودجه اضافه شده است. همچنین بعد از ثبت جهانی اختیارات مدیر سایت هگمتانه، اختیارات شهرستان همدان و اختیارات میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در استان تغییر کرده است. پرسنل سایت تاریخی هگمتانه چند نفر بودند و اکنون چند نفر هستند. در صورتی که فکر نمی کنم به تعداد افراد و پرسنل سایت هگمتانه اضافه شده باشد.

وی به میزان بازدید وزارتخانه از سایت نیز اشاره کرد و گفت: میزان بازرسی‌ها و بازدیدها از سایت هگمتانه چقدر شده یعنی اگر قبلا یکبار در سال بازرسی می‌کردند، بعد از ثبت جهانی بازرسی‌ها به چه صورت است. نکته مهم‌تر این است که در آمار گردشگران باوجود شرایط جنگی که وجود داشته تغییر و تحولی به وجود آمده است؟ همچنین ارتباط سایت تاریخی هگمتانه با انجمن‌های گردشگری، تاریخی، ادبی، شعر و شاعری و رسانه‌ها بیشتر شده یا کمتر شده است.

 عراقچیان به الحاق بازار و بافت تاریخی به سایت هگمتانه پرداخت و گفت: یکی از ایراداتی که در ثبت جهانی هگمتانه وجود داشت، الحاق بازار و بافت تاریخی به هگمتانه بود که مقرر شد بعد از رفع ایرادات فنی خارج از نوبت رسیدگی شود. زیرا بر اساس قوانین یونسکو بازار و بافت تاریخی همدان می‌توانست بعد از اینکه مطالعات و  توجیهات فنی انجام و تشکیل پرونده صورت گرفت، خارج از نوبت ثبت شود. این موضوع همزمان با ثبت جهانی قلعه الموت می توانست اتفاق بیفتد، اما چرا ثبت انجام نشد.

وی ادامه داد: به نظر می رسد که وزارتخانه همت عالی را به خرج نداده و در اولویت های اول تا سوم مقامات اجرایی استان به ویژه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز نبوده که باید جواب دهند. از نظر من شهروند  همدانی قابل قبول نیست که دو سال تمام از ثبت جهانی هگمتانه بگذرد، اما اقدامی در راستای الحاق بازار و بافت تاریخی صورت نگرفته باشد. باید پاسخ داده شود که بعد از ثبت سایت تاریخی هگمتانه چند بار جلسه شورای راهبردی هگمتانه در استانداری تشکیل شده و مسئول پیگیری موضوعات گردشگری، ثبت تاریخی و الحاقات در استانداری با کدام یک از معاونت‌های هماهنگی امور عمرانی، معاونت اقتصادی، معاونت اجتماعی، سیاسی و امنیتی است.

وی با اشاره به اینکه حذف کمیسیون گردشگری در استانداری‌ها بر اساس بخشنامه‌ای در کشور باعث یتیم ماندن گردشگری در استانداری‌ها شد، پیشنهاد کرد:  یک دفتر گردشگری مستقل در استانداری و زیر نظر استاندار ایجاد شود. زیرا این دفتر باعث می‌شود که حداقل هر پانزده روز یک بار شورای راهبردی تپه هگمتانه و شورای راهبردی میراث فرهنگی در استان تشکیل شود. توصیه کارشناسان اعم از بخش خصوصی و بخش دولتی به کار گرفته شود. در بخش خصوصی کارشناسان بسیار خوبی در حوزه آثار تاریخی و مرمت در استان وجود دارد.

هنوز مردم همدان با اثرات ثبت جهانی هگمتانه آشنا نیستند

عراقچیان با تأکید بر اینکه هنوز مردم همدان با اثرات ثبت جهانی هگمتانه آشنا نیستند و نمی‌دانند در بازار، زندگی دست‌فروش‌ها، در زندگی کسبه و مردم اثر گذاشته است یا خیر، گفت: در این زمینه نیز کوتاهی شده و این کوتاهی قابل اغماض نیست. زیرا در شهرهای مشابه مثل اصفهان، کاشان و شیراز بیشتر از ما کار کردند.

وی با تأکید براینکه به دلیل تغییرات اقلیمی در حوزه کشاورزی آسیب پذیریم، بیان کرد: همدان شهر صنعتی نیست و در مقایسه با شهرهای دیگر صنعت مادر نداریم. در حوزه خدمات اندکی ارزش افزوده داریم که می‌توانیم از آن بهره‌مند شویم بنابراین اگر در حوزه گردشگری ادعایی وجود دارد، باید انرژی و وقت گذاشته شود. از مدیران علاقه‌مند در تمام حوزه‌های این زمینه استفاده شود. سایر سازمان‌ها را موظف کنند با اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع همکاری کنند. در این میان اداره میراث فرهنگی موظف شود جلسات منظم و راهبردی را برگزار کند. زیرا اگر اکنون مدیران در این باره صحبت نکنند، نمی‌توانند رسانه‌ها و مردم را قانع کنند.

حدود دو سال از ثبت جهانی هگمتانه در فهرست میراث جهانی یونسکو می‌گذرد؛ رویدادی که حاصل سال‌ها پیگیری، همکاری میان دستگاه‌های مختلف و همراهی کارشناسان، فعالان میراث‌فرهنگی و اقشار مختلف مردم بود. در روزهای منتهی به ثبت جهانی، فعالیت‌های میان‌بخشی با هدف فراهم کردن الزامات این پرونده بدون وقفه ادامه داشت تا سرانجام هگمتانه در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گیرد.

با این حال، یونسکو در زمان ثبت جهانی هگمتانه با الحاق بازار و بافت تاریخی همدان به محدوده این پرونده موافقت نکرد و مقرر شد پس از انجام اصلاحات و برآورده شدن الزامات، این بخش‌ها در قالب پرونده الحاقی بررسی شوند. اکنون اما با گذشت حدود دو سال از ثبت جهانی، خبری از روند این الحاق منتشر نشده و ابهام درباره سرنوشت آن همچنان پابرجاست.

اینکه چرا تاکنون اقدام مؤثری برای الحاق بازار و بافت تاریخی همدان به پرونده جهانی هگمتانه انجام نشده و آخرین وضعیت این پرونده در چه مرحله‌ای قرار دارد، پرسشی است که از سوی کارشناسان و فعالان حوزه گردشگری مطرح می‌شود. ایسنا نیز در تماس‌های مکرر با مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان، پیگیر آخرین وضعیت این موضوع بوده است، اما تاکنون پاسخی دریافت نکرده است./ ایسنا