پایگاه خبری همدان نیوز

استان همدان با برخورداری از ظرفیت قابل توجه در تولید محصولات کشاورزی شاخصی همچون سیر، گردو، انگور، گشنیز، رازیانه و سیب‌زمینی، سال‌هاست یکی از قطب‌های تولید کشاورزی کشور به شمار می‌رود؛ با این حال بخش قابل توجهی از این ظرفیت همچنان در مرحله تولید و عرضه محصول خام متوقف مانده است.

به گزارش "همدان نیوز"، حالا مسئولان استان از دورخیز برای ایجاد شهرک‌های تخصصی کشاورزی در نقاط مختلف همدان خبر می‌دهند؛ طرحی که قرار است با توسعه فرآوری و صنایع تبدیلی، حلقه مفقوده میان «تولید» و «ارزش‌آفرینی» را تکمیل کند.

کشاورزی همدان اگرچه از نظر تنوع و میزان تولید محصولات مختلف از مزیت‌های مهم اقتصادی استان محسوب می‌شود، اما سهم تولیدکننده از ارزش نهایی محصول همواره متناسب با ظرفیت تولید نبوده است. فروش محصول به شکل خام، نوسانات قیمت، ضایعات، ضعف در بسته‌بندی و فرآوری و فاصله میان مزرعه تا بازارهای بزرگ، بخشی از چالش‌هایی است که موجب شده ارزش واقعی بسیاری از محصولات استان خارج از چرخه تولیدکنندگان ایجاد شود.

در چنین شرایطی، ایجاد شهرک‌های تخصصی محصولات کشاورزی به عنوان یکی از راهکارهای عبور از کشاورزی صرفاً تولیدمحور و حرکت به سمت کشاورزی اقتصادی، صنعتی و دانش‌بنیان مطرح شده است.

هدف‌گذاری احداث ۶ شهرک تخصصی در نقاط مختلف همدان

استاندار همدان چندی پیش در سفر به شهرستان اسدآباد از هدف‌گذاری برای احداث ۶ شهرک تخصصی محصولات کشاورزی در نقاط مختلف استان خبر داد و گفت: شهرک‌های تخصصی سیر، گردو، انگور، گشنیز، رازیانه و سیب‌زمینی از جمله طرح‌هایی هستند که با هدف فرآوری محصولات و ایجاد زنجیره ارزش دنبال می‌شوند.

حمید ملانوری‌شمسی با اشاره به آغاز عملیات اجرایی نخستین شهرک تخصصی کشاورزی استان در اسدآباد، اظهار کرد: این شهرک در زمینی به وسعت ۴۰ هکتار کلنگ‌زنی شده و حدود ۳۰۰ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری برای آن پیش‌بینی شده است.

وی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های استان برای افزایش بهره‌وری و ارتقای درآمد بخش کشاورزی، معتقد است همدان باید از کشاورزی سنتی و صرفاً تولیدمحور فاصله گرفته و به سمت کشاورزی صنعتی و دانش‌بنیان حرکت کند.

استاندار همدان با اشاره به جایگاه استان در تولید برخی محصولات کشاورزی، جلوگیری از خام‌فروشی را یکی از ضرورت‌های اقتصادی استان دانست و گفت: ایجاد شهرک‌های تخصصی گامی برای تحقق این هدف خواهد بود.

ایجاد ۴ شهرک تخصصی در دستور کار سازمان جهاد کشاورزی همدان

طی روزهای گذشته و در جشنواره سیر و موسیر همدان، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان نیز از ایجاد شهرک‌های تخصصی سیر، گشنیز، رازیانه و گل‌های شاخه‌بریده خبر داد و اظهار کرد: این طرح‌ها پس از مطالعات کارشناسی و مکان‌یابی در دستور کار قرار گرفته و عملیات اجرایی زیرساخت‌های آنها در حال انجام است.

حمزه خانجانی‌افشار فعال‌سازی ظرفیت‌های راکد اقتصادی، افزایش بهره‌وری، کاهش اتلاف منابع، جلوگیری از خام‌فروشی و کاهش ضایعات محصولات کشاورزی را از اولویت‌های سازمان جهاد کشاورزی استان دانست و گفت: تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی می‌تواند ارزش افزوده بیشتری برای کشاورزان ایجاد کند.

وی همچنین افزود: پیش‌بینی می‌شود فاز نخست بهره‌برداری از این شهرک‌های تخصصی طی دو ماه آینده محقق شود.

به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، ایجاد این شهرک‌ها می‌تواند زمینه توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و افزایش درآمد بهره‌برداران بخش کشاورزی را فراهم کند.

سیر؛ محصولی که همچنان چشم‌انتظار شهرک تخصصی است

در میان محصولات هدف‌گذاری‌شده برای ایجاد شهرک تخصصی، سیر جایگاه ویژه‌ای دارد؛ محصولی که همدان در تولید آن از قطب‌های مهم کشور محسوب می‌شود و هر سال بخش قابل توجهی از تولید آن روانه بازار می‌شود، اما سهم فرآوری و صنایع وابسته به آن همچنان نیازمند تقویت است.

حمیدرضا حاجی‌بابایی، نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی هم ۲۱ شهریور در حاشیه رونمایی از پوستر هشتمین جشنواره سیر همدان درباره آخرین وضعیت شهرک سیر همدان گفت: این طرح قرار بود سال گذشته به پایان برسد، اما برخی مشکلات اجرایی و عدم همکاری بعضی دستگاه‌ها موجب تأخیر در تکمیل آن شده است.

وی با اشاره به برگزاری آخرین جلسه پیگیری این طرح در هفته گذشته، اظهار کرد: مسئولان مربوطه قول داده‌اند اقدامات باقی‌مانده را طی یک تا دو ماه آینده انجام دهند.

حاجی‌بابایی در ادامه راه‌اندازی شهرک سیر را یکی از ظرفیت‌های مهم برای توسعه زنجیره اقتصادی این محصول دانسته و گفت: با تکمیل آن می‌توان فعالیت‌هایی همچون فرآوری، بسته‌بندی و صنایع وابسته را در یک مجموعه متمرکز کرد.

همدان امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز دارد فاصله میان «رتبه تولید» و «درآمد اقتصادی» را کاهش دهد. برخورداری از رتبه‌های برتر در تولید محصولات کشاورزی زمانی به یک مزیت اقتصادی پایدار تبدیل می‌شود که ارزش افزوده حاصل از فرآوری و عرضه محصول نیز در استان باقی بماند.

در غیر این صورت، ممکن است محصول در همدان تولید شود اما بخش اصلی سود آن در حلقه‌های بعدی زنجیره و خارج از استان شکل بگیرد.

از این منظر، شهرک‌های تخصصی کشاورزی را می‌توان فراتر از یک پروژه عمرانی و زیرساختی دید؛ این شهرک‌ها در صورت برنامه‌ریزی صحیح می‌توانند به سکویی برای پیوند کشاورزی با صنعت، دانشگاه، فناوری و تجارت تبدیل شوند.

یکی دیگر از مزیت‌های مهم ایجاد شهرک‌های تخصصی، امکان ایجاد اشتغال در حلقه‌هایی فراتر از مزرعه است. فعالیت‌هایی همچون صنایع تبدیلی، فرآوری، بسته‌بندی، کنترل کیفیت، بازاریابی، فناوری اطلاعات، تجارت و صادرات می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای جوانان و فارغ‌التحصیلان ایجاد کند.

در چنین نگاهی، کشاورزی دیگر تنها به معنای کاشت و برداشت محصول نیست، بلکه مجموعه‌ای از فعالیت‌های علمی، صنعتی و تجاری را دربرمی‌گیرد.

اکنون همدان در نقطه‌ای قرار گرفته که می‌تواند از ظرفیت‌های کم‌نظیر کشاورزی خود برای ایجاد یک اقتصاد مبتنی بر زنجیره ارزش استفاده کند. هدف‌گذاری برای ایجاد ۶ شهرک تخصصی، آغاز عملیات اجرایی شهرک تخصصی کشاورزی اسدآباد و برنامه جهاد کشاورزی برای توسعه شهرک‌های تخصصی سیر، گشنیز، رازیانه و گل‌های شاخه‌بریده، نشانه‌هایی از این تغییر رویکرد است.

با این حال، مهم‌تر از اعلام طرح‌ها، سرعت و کیفیت اجرای آنهاست؛ چرا که شهرک سیر نمونه‌ای است که نشان می‌دهد فاصله میان تصمیم و بهره‌برداری می‌تواند طولانی شود.

اگر شهرک‌های تخصصی همدان بتوانند از مرحله ایجاد زیرساخت عبور کرده و سرمایه‌گذار، فناوری، فرآوری، بازار و صادرات را در کنار تولیدکننده قرار دهند، می‌توان امیدوار بود بخشی از خام‌فروشی محصولات استان کاهش یافته و ارزش افزوده بیشتری نصیب کشاورزان شود.

همدان ظرفیت آن را دارد که تنها «تولیدکننده محصولات کشاورزی» نباشد؛ بلکه به قطب فرآوری و تجارت محصولات کشاورزی تبدیل شود. تحقق این هدف، البته در گرو آن است که شهرک‌های تخصصی از یک عنوان و پروژه عمرانی فراتر رفته و به زنجیره‌ای واقعی از «مزرعه تا بازار» تبدیل شوند./ ایسنا