مهد کودک‌های همدان؛ از شهریه‌های سنگین تا دغدغه‌های آموزش با کیفیت

مهدکودک و پیش‌دبستانی قرار بود پلی باشد برای ورود آرام‌آرام کودکان به دنیای آموزش؛ جایی برای بازی، یادگیری و آماده شدن. اما امروزه این پل برای بسیاری از خانواده‌ها به دیواری بلند تبدیل شده است.

به گزارش "همدان نیوز"، از یک سو، مهدکودک‌ها با قراردادهای چند ۱۰ میلیونی، پرداخت شهریه را برای اقشار متوسط جامعه به آرزویی دشوار تبدیل کرده‌اند. از سوی دیگر، گفت‌وگوی ما با خانواده‌هایی که فرزندشان در مهدکودک‌های مناطق کم‌برخوردار و حاشیه‌ شهر درس می‌خواند، نشان می‌دهد این مراکز با وجود شهریه کمتر، امکانات و آموزشی حداقلی دارند؛ فاصله‌ای که شکافی عمیق در کیفیت آموزشی با مراکز خصوصی ایجاد کرده است.

در میان این دو، مادرانی ایستاده‌اند که نه توان پرداخت شهریه‌های سرسام‌آور را دارند و نه حاضرند فرزندشان از قطار آموزش عقب بماند؛ مادرانی که در نهایت، ناچارند بین معاش زندگی و آینده فرزندشان، یکی را انتخاب کنند.

مهدکودک خصوصی؛ فصلی ۴۳ میلیون تومان

یک مادر همدانی که فرزند سه ساله خود را در یک مهدکودک خصوصی ثبت‌نام کرده، به ایسنا گفت: در قرارداد جدید شهریه فصلی این مرکز بیش از ۴۳ میلیون تومان است که شامل آموزش، صبحانه و نهار می‌شود.

وی افزود: هزینه‌های جانبی نیز شامل تأمین لوازم‌التحریر، اردو، کلاس فوق‌برنامه و جشن‌های مختلف مانند یلدا، نوروز، جشنواره میوه‌ها و عکاسی‌های مناسبتی است که جداگانه دریافت می‌شود.

این مادر با اشاره به اینکه شهریه این مرکز نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر افزایش یافته، بیان کرد: من پرداخت را به‌صورت ماهیانه و نقدی انجام می‌دهم؛ همچنین از کیفیت خدمات این مرکز راضی هستم.

وی در ادامه به کسی که این شهریه را برای این مراکز برآورد کرده انتقاد کرد و پرسید: چطور منی که یک کارمند هستم و پایه حقوقم ۲۳ میلیون تومان است، ماهی ۱۶ میلیون تومان از آن را برای مهدکودک بدهم؟ پس بقیه هزینه‌های زندگی‌ام را چگونه باید تأمین کنم؟ در این شرایط اگر در خانه بمانم و خودم از پسرم نگهداری کنم کمتر در چالش هستم.

شهریه سالانه پیش‌دبستانی ۳۶ میلیون تومان

مدیر یک مهد کودک خصوصی در همدان نیز در گفت‌وگو با ایسنا شرایط ثبت‌نام در مقطع پیش‌دبستانی این مرکز را تشریح کرد و با اشاره به شهریه این مقطع، گفت: شهریه سالانه این مرکز برای مقطع پیش‌دبستانی حدود ۳۶ میلیون تومان است؛ البته امکان پرداخت ماهانه شهریه نیز وجود دارد.

این مدیر در ادامه با اشاره به اینکه هزینه ناهار و میان‌وعده جدا از شهریه ثابت دریافت می‌شود، بیان کرد: همچنین در صورتی که خانواده‌ها درخواست خرید لوازم‌التحریر فرزند خود را نیز به مرکز ما بسپارند، باید حدود چهار میلیون تومان دیگر پرداخت کنند.

به گفته این مسئول، هزینه برگزاری جشنواره‌ها نیز در صورت برگزاری برنامه با حضور مهمان از بیرون، به‌صورت جداگانه از شهریه اصلی دریافت می‌شود.

پرداخت ماهانه ۷۰۰ هزار تومان برای آموزش حداقلی

مادر دیگری در همدان که دخترش در یک مهدکودک دولتی در منطقه‌ای کم‌برخوردار تحصیل می‌کند، گفت: سال گذشته شهریه این مرکز نسبت به سایر مراکز چندان زیاد نبوده و در ازای چهار ساعت آموزش نقاشی و ورزش، ماهانه ۷۰۰ هزار تومان از ساعت یک تا چهار بعدازظهر، توسط مهدکودک دریافت می‌شد و دخترم چند روز در هفته به این مرکز می‌رفت.

او افزود: امکانات این مرکز در حد حداقلی است و هزینه‌های جانبی تنها شامل چند جشن مناسبتی و مذهبی و... بوده که برای آن‌ها هزینه جداگانه گرفته‌اند.

این مادر گفت: شهریه امسال نسبت به سال گذشته تقریباً دو برابر شده است، اما نحوه پرداخت انعطاف دارد؛ هم می‌توان آن را در دو نیم‌سال پرداخت کرد و هم ماهانه که از این نظر کاملاً راه میانه‌ای گذاشته‌اند که پرداخت تکه‌تکه انجام شود.

این مادر هزینه را نسبت به امکانات، معقول دانست، اما تأکید کرد: امکانات، وسایل و آموزش‌ها واقعاً در حد مناطق دیگر نیست و بسیار کمتر و ابتدایی‌تر است.

 مادری که به‌خاطر هزینه‌ها، پسرش را از پیش‌دبستانی محروم کرد

یک مادر همدانی نیز با تأکید بر اینکه همسرم کارگر فصلی است، به ایسنا گفت: چون مهدکودک و پیش‌دبستانی دولتی نزدیک محل سکونت ما نبود، پسرم را در یک مرکز خصوصی نزدیک ثبت‌نام کردم، اما به‌خاطر بالا بودن شهریه و هزینه لوازم‌التحریر نتوانستم او را به این مرکز بفرستم و از رفتن به پیش‌دبستانی محروم شد.

این مادر افزود: به همین دلیل نگران هستم که پسرم وقتی وارد مدرسه شود، به‌خاطر نرفتن به پیش‌دبستانی دچار چالش شود یا از هم‌سن و سال‌های خودش عقب‌تر بیفتد.

 حقوق مربیان؛ پرسشی که بی‌پاسخ مانده

بررسی‌ها نشان می‌دهد شهریه مهدهای کودک و مراکز پیش‌دبستانی همدان در دو مقطع پیش دبستانی یک و دو متفاوت بوده به‌طوری‌که هزینه پیش‌‍دبستانی یک در نقاط مختلف شهر همدان بیش از ۳۰ میلیون تومان تا حدود ۶۷ میلیون تومان بوده که در مقطع پیش‌دبستانی دو این رقم بالاتر خواهد بود.

از طرفی افزایش شهریه‌ها لزوماً به معنای افزایش درآمد مربیان نیست؛ بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده، حتی در برخی مراکز خصوصی نیز حقوق مربیان چندان بالا نیست و ارقامی در حدود چهار تا ۶ یا ۷ میلیون تومان مطرح است؛ رقمی که با شهریه‌های چند ۱۰ میلیونی این مراکز همخوانی ندارد و این پرسش را پیش می‌آورد که افزایش شهریه‌ها صرف چه هزینه‌هایی می‌شود؟

فعالیت ۸۰۰ کودکستان در همدان

رئیس اداره تعلیم و تربیت کودک آموزش و پرورش استان همدان، با اشاره به فعالیت ۸۰۰ مرکز کودکستانی در استان همدان، اظهار کرد: از این تعداد، حدود ۳۰۰ مرکز به‌صورت مستقل فعالیت می‌کنند و حدود ۵۰۰ مرکز نیز در مدارس دولتی مستقر هستند.

ثریا اسفندیاری افزود: با وجود اینکه بخشی از کودکستان‌ها در مدارس دولتی مستقر هستند، ماهیت فعالیت آن‌ها غیردولتی است و خانواده‌ها برای استفاده از خدمات این مراکز باید شهریه پرداخت کنند.

اسفندیاری درباره نحوه تعیین شهریه، توضیح داد: شهریه مراکز در سامانه ملی تعلیم و تربیت کودک تعیین می‌شود و مؤسس مرکز با مراجعه به سامانه، اطلاعات و شاخص‌های مورد نیاز از جمله اجاره‌بها، تعداد نیروهای شاغل، ظرفیت اسمی مرکز و حقوق مبنای مربی را بارگذاری می‌کند.

وی ادامه داد: پس از ثبت این اطلاعات، شهریه بر اساس فرمولی که در سامانه پیش‌بینی شده تعیین و صادر می‌شود؛ به همین دلیل میزان شهریه کودکستان‌ها با یکدیگر متفاوت است.

این مسئول با اشاره به افزایش ۴۵ درصدی شهریه کودکستان‌ها نسبت به سال گذشته، گفت: این افزایش با توجه به هزینه‌های مراکز غیردولتی در نظر گرفته شده تا مؤسسان بتوانند هزینه‌های مربوط به حقوق و بیمه مربیان و کارکنان، اجاره، تجهیزات، امکانات و قبوض خدماتی را تأمین کنند.

اسفندیاری خاطرنشان کرد: مراکز حق ندارند علاوه بر شهریه مصوب، هزینه دیگری از خانواده‌ها دریافت کنند، مگر اینکه خدماتی خارج از شهریه مصوب مانند ارائه ناهار و میان‌وعده در مرکز داشته باشند که هزینه این خدمات به‌صورت جداگانه دریافت می‌شود.

وی درباره بسته‌های تربیتی و یادگیری نیز گفت: این بسته‌ها هزینه زیادی ندارند و حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان هستند و کتاب‌ها نیز از سوی ناشران غیردولتی تهیه می‌شوند.

 پوشش ۷۰ درصدی پیش‌دبستانی در روستاها

اسفندیاری با اشاره به جمعیت کودکان واجد شرایط دوره پیش‌دبستانی، اظهار کرد: امسال ۲۲ هزار و ۴۵۰ کودک در استان همدان واجد شرایط حضور در دوره پیش‌دبستانی ۲ هستند.

وی با بیان اینکه دوره پیش‌دبستانی اجباری نیست، افزود: با وجود اجباری نبودن این دوره، توصیه ما به خانواده‌ها این است که کودکان خود را در این دوره ثبت‌نام کنند، چرا که پیش‌دبستانی فرصت مهمی برای کسب آمادگی‌ها و مهارت‌های لازم برای ورود به دبستان است.

این مسئول درباره میزان پوشش دوره پیش‌دبستانی در روستاها و مناطق محروم استان همدان، گفت: سال گذشته نرخ پوشش دوره پیش‌دبستانی در استان حدود ۷۰ درصد بود و حدود ۱۶ هزار کودک تحت پوشش پیش‌دبستانی ۲ قرار گرفتند.

وی ادامه داد: با توجه به هدف توسعه عدالت آموزشی، تلاش می‌کنیم پوشش دوره پیش‌دبستانی به‌ویژه در مناطق روستایی و کم‌برخوردار افزایش پیدا کند.

اسفندیاری، یکی از اقدامات انجام‌شده در این زمینه را استفاده از فضاهای مازاد مدارس دولتی بیان کرد و گفت: بخشی از این فضاها در اختیار مؤسسات قرار گرفته تا با پرداخت اجاره کمتر بتوانند در مناطق کم‌برخوردار فعالیت کنند و خدمات را با شهریه مناسب‌تری به خانواده‌ها ارائه دهند.

وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از ۵۰۰ مرکز مستقر در مدارس دولتی در مناطق محروم و روستایی فعالیت دارند، افزود: پیش‌بینی ما این است که در صورت فراهم بودن شرایط، امسال پوشش دوره پیش‌دبستانی در روستاهای استان به سمت ۸۰ درصد افزایش پیدا کند.

شناسایی ۲۷ مرکز غیرمجاز کودکستانی

وی در ادامه از شناسایی ۲۷ مرکز غیرمجاز در استان همدان طی سال گذشته خبر داد و اظهار کرد: از این تعداد، ۱۴ مرکز موفق به دریافت مجوز شدند و درباره ۱۳ مرکز باقی‌مانده نیز مکاتبات و پیگیری‌های لازم با مراجع ذی‌ربط و ضابطان قانونی انجام شده است.

وی ادامه داد: اگر این مراکز مجوز دریافت نکنند، باید مطابق قانون با آن‌ها برخورد و نسبت به پلمب آن‌ها اقدام شود.

اسفندیاری، از خانواده‌ها خواست هنگام انتخاب کودکستان، حتماً به نشانه‌ها و تابلوهای استاندارد مراکز توجه کنند و افزود: کودکستان‌های مجاز باید دارای تابلوی استاندارد و لوگوی سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک باشند.

اسفندیاری با تأکید بر اینکه دوره پیش‌دبستانی محل آموزش مستقیم حروف الفبا و اعداد نیست، گفت: هدف اصلی این دوره، آماده‌سازی کودک برای ورود به دبستان از طریق تقویت مهارت‌های زبانی، اجتماعی، حرکتی، هیجانی و خلاقیت است.

 وی همچنین با تأکید بر اهمیت این دوره در رشد همه‌جانبه کودک، تصریح کرد: سال‌های پیش از ورود به دبستان، زمان طلایی آموزش و رشد کودک است و در این دوره مهارت‌هایی مانند هوش اجتماعی و هیجانی، مهارت‌های زبانی، شنیدن و سخن گفتن، مهارت‌های جسمی و حرکتی، خلاقیت و سایر توانمندی‌های مورد نیاز کودک تقویت می‌شود.

این مسئول، مهم‌ترین چالش موجود در حوزه پیش‌دبستانی را آگاهی ناکافی برخی خانواده‌ها از اهداف و محتوای استاندارد این دوره دانست و گفت: برخی خانواده‌ها تصور می‌کنند کودک در دوره پیش‌دبستانی باید حروف الفبا و اعداد را یاد بگیرد، در حالی که چنین رویکردی با اهداف این دوره همخوانی ندارد.

وی تأکید کرد: بهترین و باکیفیت‌ترین مرکز پیش‌دبستانی، مرکزی نیست که خواندن و نوشتن یا اعداد و حروف الفبا را به کودک آموزش دهد، بلکه مرکزی است که بتواند مهارت‌های مورد نیاز کودک را بر اساس برنامه‌های تربیتی و یادگیری استاندارد تقویت کند.

اسفندیاری درباره آموزش زبان انگلیسی در دوره پیش‌دبستانی نیز گفت: آموزش زبان انگلیسی در این دوره ممنوع و جزو موارد غیرمجاز است.

وی تأکید کرد: در این دوره ابتدا باید مهارت‌های پایه زبان فارسی مانند خوب شنیدن و خوب سخن گفتن در کودک تقویت شود و سپس در مراحل بعدی آموزش زبان‌های دیگر مورد توجه قرار گیرد.

روایت خانواده‌ها و آمار ارائه‌شده از سوی مسئولان نشان می‌دهد مسئله مهدکودک و پیش‌دبستانی در همدان تنها به افزایش شهریه محدود نمی‌شود؛ بلکه تفاوت محسوس در هزینه‌ها، امکانات و کیفیت خدمات، دسترسی کودکان به آموزش‌های پیش از دبستان را به توان اقتصادی و محل زندگی خانواده‌ها گره زده است.

در یک سو، خانواده‌هایی قرار دارند که برای ثبت‌نام فرزندشان در مراکز خصوصی باید ماهانه میلیون‌ها تومان هزینه کنند و در سوی دیگر، کودکانی هستند که در مناطق کم‌برخوردار با امکانات محدودتر آموزش می‌بینند یا حتی به دلیل ناتوانی مالی از حضور در پیش‌دبستانی محروم می‌شوند.

در چنین شرایطی، تحقق عدالت آموزشی نمی‌تواند صرفاً به افزایش تعداد مراکز یا تعیین شهریه محدود شود؛ بلکه کیفیت و استاندارد خدمات، نظارت بر هزینه‌های دریافتی، وضعیت حقوق مربیان و دسترسی کودکان مناطق محروم به آموزش باکیفیت نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد. پیش‌دبستانی اگر قرار است پلی برای ورود برابر کودکان به مدرسه باشد، نباید خود به نقطه‌ای برای شکل‌گیری فاصله‌های آموزشی تبدیل شود؛ فاصله‌ای که هرچه زودتر برای کاهش آن چاره‌اندیشی شود، فرصت بیشتری برای ساختن آینده‌ای برابرتر برای کودکان وجود خواهد داشت./ ایسنا