ایمن‌سازی زیرساخت‌ها؛ هدیه راهداری همدان به کاربران جاده‌ای

استان همدان در طرح اربعین امسال، شاهد کاهش چشمگیر آمارهای حوادث جاده‌ای بود؛ به گفته مدیرکل راهداری و حمل و نقل جاده ای همدان کاهش متوفیان، تصادفات خسارتی و مجروحان نسبت به سال گذشته حاصل همکاری نزدیک با پلیس‌راه، استقرار به‌موقع جرثقیل‌ها برای جلوگیری از گره‌های ترافیکی و همچنین اجرای موفقیت‌آمیز طرح‌های ایمن‌سازی در ۳۹۵ کیلومتر از مسیرهای پرتصادف در سال‌های اخیر است.

به گزارش "همدان نیوز"، استان همدان با پنج هزار و ۴۴۲ کیلومتر انواع راه ۲.۴ درصد راه های کشور را به خود اختصاص داده و سهم ۳.۳ درصدی از ترافیک کشور را داراست. در راه های استان ۴۵ گردنه به طول ۲۴۷ کیلومتر که بیشتر برفگیر، کولاک گیر و مه گیر وجود دارد که نمونه بارز آن گردنه سخت گذر اسدآباد است.

جاده های همدان دارای ۹ هزار و ۴۴۵ دستگاه پل و آبراه و زیرگذر است همچنین ۴۵۰ دستگاه انواع ماشین آلات و ۳۷ باب راهداری خانه ثابت و سیار با جانمایی درست با توجه به توپوگرافی استان فعال است.

برای بررسی آخرین وضعیت راه های استان همدان با حمید پرورشی خرم مدیرکل راهداری و حمل و نقل جاده ای همدان به گفت و گو نشستیم که در ادامه می خوانید.

همدان به عنوان مسیر تردد ۱۹ استان کشور، چه جایگاهی در نقشه راهداری ایران دارد؟

موقعیت همدان در راهداری کشور منحصر به فرد است. زائران اربعین در مسیر رسیدن به مرزها حدود ۲ هزار کیلومتر از راه‌های ما را طی می‌کنند.

جاده تهران-ساوه-همدان-کنگاور به عنوان یکی از ۱۰ کریدور اصلی کشور، شریان حیاتی ایران است که به هیچ‌وجه نباید در بلندمدت مسدود شود.

برای ما، راهداری در همدان تنها نگهداری جاده نیست، بلکه مدیریت شریان اقتصادی و زیارتی کشور است.

برای پشتیبانی از این حجم تردد سنگین، در یکسال اخیر چه فعالیت‌های زیربنایی انجام داده‌اید؟

یک برنامه جامع راهداری تدوین شد به گونه ای که از هفته دولت پارسال تا ۱۴۰۵، ۸۹۸ کیلومتر روکش آسفالت، ۱۸۲ کیلومتر درزگیری و هزاران متر لکه‌گیری هندسی انجام شد.

در کنار آن، ۳۸۲ دهانه پل را تنقیه و لایروبی شد که در استان کوهستانی ما، حیاتی‌ترین کار برای جلوگیری از انسداد مسیر در زمان سیلاب است.

همچنین احداث و تعریض ۵۱ پل و اصلاح ۲۱۳ تقاطع فرعی به اصلی، ظرفیت جاده‌های استان را برای تحمل بار ترافیکی بالا، به‌ویژه در ایام پیک، افزایش داد.

اربعین ۱۴۰۵ آزمون بزرگی برای شما بود. آمارهای جابه‌جایی زائران و مدیریت این پیک سنگین چگونه بود؟

طرح اربعین امسال از ۲۵ تیر تا ۱۶ مرداد اجرا شد. ما شاهد جابه‌جایی ۱۴ هزار و ۱۴۶ زائر به مقصد مرزها با ۷۰۲ سفر و بازگشت ۱۶ هزار و ۸۷۷ زائر بودیم.

چالش اصلی ما بازگشت فشرده زائران بود؛ زائرانی که در ۲۱ روز رفته بودند، قصد داشتند در سه روز برگردند. بنابراین سیاست راهداری این بود که هیچ اتوبوسی جز برای زائران خدمت ندهد تا کسی در پایانه معطل نماند.

همچنین برای مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب و مراسم آخر صفر نیز با بسیج بیش از ۴۶۰ دستگاه ناوگان، خدمات‌رسانی گسترده‌ای داشتیم.

در بخش ایمنی و حوادث، با توجه به حجم بالای تردد، آمارها چه تغییری داشته‌اند؟

با هماهنگی دقیق با پلیس‌راه و استقرار جرثقیل‌ها در نقاط حادثه‌خیز، موفق شدیم برای جلوگیری از گره‌های ترافیکی، سریع خودروهای حادثه‌دیده را جابه‌جا کنیم.

خبر خوش اینکه در طرح اربعین امسال، شاهد کاهش ۴۰ درصدی متوفیان، ۱۴ درصدی تصادفات خسارتی و ۱۸ درصدی مجروحان نسبت به سال گذشته بودیم.

ایمن‌سازی ۳۹۵ کیلومتر از نقاط پرتصادف در سال‌های اخیر، یکی از دلایل اصلی این کاهش محسوب می‌شود.

در مورد ناوگان حمل‌ونقل و مجتمع‌های رفاهی، چه چالش‌ها و چشم‌اندازهایی دارید؟

۴۶ مجتمع رفاهی فعال در استان همدان وجود دارد و ۲۳ مجتمع دیگر در دست ساخت است که در آینده نزدیک سطح خدمات را ارتقا می‌دهد.

اما یک چالش جدی داریم؛ متوسط عمر ناوگان باری استان ۲۶ سال در حالی که میانگین کشوری ۱۸ سال است. در بخش مسافری نیز، اگرچه ۱۵۷ اتوبوس خودمالک داریم، اما ساماندهی آن‌ها در قالب شرکت‌های قانونی برای نظارت بر معاینه فنی و حقوق شهروندی اولویت ماست. همچنین در مورد ۶۹۳ دستگاه مینی‌بوس استان، برنامه داریم که از آن‌ها فقط در مسیرهای کوتاه استفاده شود.

اولویت اصلی اداره کل در ماه‌های پیش رو چیست؟

اولویت اصلی راهداری همچنان راه های شریانی است. با خرید و بازسازی ماشین‌آلات عملیاتی و تکمیل پروژه‌هایی نظیر زیرگذر سیمین، تلاش می‌کنیم که مسیرهای مواصلاتی همدان، نه تنها در ایام پیک، بلکه در تمام طول سال، امن‌ترین و روان‌ترین مسیر برای هموطنان باشد. ما به دنبال توسعه راهداری هوشمند هستیم تا شأن و جایگاه همدان به عنوان معبر امن کشور حفظ شود.

همزمان با هفته دولت، خبرهای خوبی از بهره‌برداری و آغاز طرح‌های جدید راهداری در استان به گوش می‌رسد. جزئیات این کارنامه عملیاتی چیست؟

در این هفته شاهد بهره‌برداری از ۳۵ طرح راهداری با اعتبار هفت هزار میلیارد ریال هستیم. این طرح‌ها شامل اجرای ۱۲ کیلومتر روشنایی طولی و ۱۴ نقطه روشنایی نقطه‌ای، ۱۲۱ کیلومتر لکه‌گیری و روکش آسفالت، سه مورد اصلاح تقاطع‌های حادثه‌خیز و احداث سوله ماشین‌آلات در کبودرآهنگ است. علاوه بر این، عملیات اجرایی ۲۲ طرح عمرانی جدید را نیز آغاز کرده‌ایم که با نگاهی به آینده، برای آن‌ها قراردادهایی به ارزش ۳۰ هزار میلیارد ریال منعقد شده است.

اولویت شما در این پروژه‌های جدید چیست؟

اولویت راهداری تغییر چهره ایمنی راه‌هاست. تمرکز ما در پروژه‌های جدید بر اجرای حفاظ‌های بتنی (نیوجرسی) در مسیرهای رفت و برگشت چسبیده به هم، توسعه سیستم‌های روشنایی و تعریض نقاط گلوگاهی است.

راهداری همدان از ابتدای سال، با انجام ممیزی‌های دقیق فنی، چالش‌های چندساله را شناسایی و بر اساس آن، تخصیص اعتبارات ملی را جهت‌دهی کرد. هدف‌گذاری این مجموعه این است که بخش عمده‌ای از این طرح‌ها را تا دهه فجر به مرحله بهره‌برداری برسانیم.

نکته جالبی که در عملکرد صحبت شما بود، "باز کردن مسیر به محض اجرا" است؛ یعنی منتظر تشریفات افتتاحیه نمی‌مانید؟

همین‌طور است. ما معتقدیم جاده متعلق به مردم است. فلسفه مدیریتی ما این است که پروژه‌ها به محض تکمیل و ایمن‌سازی، زیر بار ترافیک بروند بنابراین منتظر مراسم افتتاحیه نمی‌مانیم تا مردم از ثمرات راه ایمن بهره‌مند شوند.

برای راهداری عبور ایمن یک خودرو از جاده‌ای که به تازگی تکمیل شده بسیار باارزش‌تر از هر افتتاحیه رسمی است.

اصلاح شیب شیروانی راه‌ها، خط‌کشی‌های سراسری و نگهداری‌های جاری، همگی با این نگاه انجام می‌شود تا هیچ نقطه‌ای از شبکه جاده‌ای استان، به حال خود رها نشود.

فعالیت‌های راهداری با چند رویکرد تعریف شده است؟

ما فعالیت‌های خود را در سه محور "بهسازی فیزیکی"، "ایمن‌سازی راهبردی" و "توسعه ظرفیت‌های فنی" بازتعریف کردیم. در بخش فیزیکی، اجرای ۸۹۸ کیلومتر روکش آسفالت، درزگیری پلیمری و لکه‌گیری هندسی، شریان‌های اصلی استان را احیا کرد.

در بخش ایمنی، با پاک‌سازی ۶ هزار و ۹۳۲ کیلومتر حریم جاده و رفع ۳۶۱ کیلومتر افتادگی شانه، فضای دید رانندگان را تغییر دادیم.

ساماندهی ۲۱۳ تقاطع فرعی به اصلی و ایمن‌سازی ۳۹۵ کیلومتر از نقاط پرتصادف، گلوگاه‌های بحرانی را حذف کرد. همچنین معتقدیم جاده باید به یک سیستم «هشداردهنده و محافظ» تبدیل شود به این دلیل نصب ۲۳ هزار و ۶۰۰ تابلو و هزار و ۷۱۴ شاخه گاردریل تنها بخشی از این سیستم محافظتی است.

در بخش ابنیه فنی و تونل‌ها، با توجه به اقلیم همدان، چه اقداماتی برای افزایش تاب‌آوری انجام شده است؟

پل‌ها و تونل‌ها گلوگاه‌های حیاتی هستند. با تنقیه و لایروبی ۳۸۲ دهانه پل و تعمیر ۱۱۷ مورد ابنیه فنی، از انسداد مسیرهای آب‌رو جلوگیری کردیم. احداث و تعریض ۵۱ دستگاه پل نشان‌دهنده ارتقای ظرفیت فنی ما است.

همچنین در مسیرهای کوهستانی، تعمیر ۳۰ متر تونل و ۳۱۰ متر مربع دیوار ساحلی، ریسک ریزش را به حداقل رسانده است.

در مدیریت ماشین‌آلات نیز، با مدیریت ۴۱۰ دستگاه خودرو و تمرکز بر بازسازی ۱۸ دستگاه و خرید تجهیزات جدید، به دنبال " تاب‌آوری عملیاتی" هستیم تا در شرایط بحرانی، حتی یک ساعت هم راه مسدود نماند.

عملکرد راهداری در جریان «جنگ رمضان» بسیار متفاوت و حماسی بود. درباره مدیریت راه‌ها در شرایط حمله و چالش‌های پدافندی توضیح دهید؟

پرورشی خرم: جنگ رمضان آزمونی سخت برای ما بود. در این بازه، پنج نفر از همکاران مجروح شدند و ۲ وسیله نقلیه و یک سوله در فامنین منهدم شد. اما ما عقب‌نشینی نکردیم.

پیش از شروع بحران، سناریوهای مختلفی برای جابه‌جایی بار و مسافر تدوین شده بود. از جابه‌جایی دستی بارنامه در صورت قطعی سیستم‌های برقی تا شناسایی مسیرهای پدافندی و جایگزین آن برنامه ریزی شده بود.

از پل‌ها و مسیرهای حساس را بازدید کرده و برای شرایط اضطراری، گریدرها و ماشین‌آلات سنگین را در نقاط کلیدی مستقر کردیم تا بلافاصله پس از هر حادثه، مسیر جایگزین بازگشایی شود.

امروز، نقشه راه‌های پدافندی ما در اختیار نهادهای مسوول قرار گرفته و سیستم راهداری همدان، برای هر شرایطی آماده‌باش است.

طرح های عمرانی در دست اجرا، با توجه به اهمیت ترافیکی استان، چگونه مدیریت می‌شوند تا مردم دچار مشکل نشوند؟

پرورشی خرم: سیاست ما این است: «پروژه‌ها به محض اجرا، زیر بار ترافیک برود» برای مثال در پروژه زیرگذر سیمین، با اجرای نیوجرسی و راه انحرافی، اولویت اول ما حفظ جریان ترافیک بود. همچنین در تعریض پل آبرو نهاوند و ساماندهی رمپ تقاطع شهید زارعی، نشان دادیم که بدون معطل کردن مردم برای تشریفات، می‌توان به صورت جهادی کار کرد.

علاوه بر این ۳۵ طرح با اعتبار هفت هزار میلیارد ریال در هفته دولت افتتاح شد و ۲۲ طرح جدید با ۳۰ هزار میلیارد ریال قرارداد در حال اجراست که بخش بزرگی از آن‌ها تا دهه فجر به بهره‌برداری می‌رسد.

به عنوان سوال پایانی، پیام شما برای رانندگان و هموطنانی که از محورهای همدان عبور می‌کنند، چیست؟

پیام من این است که راهداری همدان، شبانه‌روزی و با رویکرد پدافندی پای کار است. از اصلاح شیب شیروانی راه‌ها گرفته تا خط‌کشی‌های سراسری و نگهداری‌های جاری، همه با هدف ایجاد امنیت برای مسافران است.

ما خادم این جاده‌ها هستیم و تمام تلاشمان را می‌کنیم تا همدان، همچنان کریدور امن و مطمئن غرب کشور باقی بماند اما برخی مواقع بی احتیاطی و سهل انگاری راننده به ویژه رانندگی در حالت خستگی و خوب آلودگی منجر به بروز سانحه یا داغدار شدن خانواده ها می شود.

هر چند این مجموعه مکلف بر ایمن سازی جاده است اما برخی مواقع آسفالت ریزی، تسطیح و صاف شدن سطح راه زمینه ای برای تردد با سرعت ناایمن برای رانندگان می شود در حالیکه شرایط ایمن جاده نباید بهانه ای برای سرعت مرگبار باشد.

بخش قابل توجهی از تصادفات جاده ای استان همدان به واژگونی خودروها اختصاص دارد که می توان با توجه به جلو حین رانندگی، پرهیز از رانندگی در حالت خستگی و خواب آلودگی و خودداری از عجله و شتاب برای رسیدن به مقصد در کاهش آمار مجروحان و متوفیان سوانح جاده ای سهیم شد.

البته فرهنگسازی بهترین ابزار برای کاهش سوانح به شمار می رود و در این راستا تیم های راهداری با حضور در روستاهای حاشیه جاده و حضور در بین دانش آموزانی که مدارس آنها در حاشیه راه قرار گرفته است نسبت به ارائه توصیه و هشدارهای لازم، توزیع کلاه کاسکت بین موتورسواران و دیگر اقدامات فرهنگی تلاش کرده است.