رشد110درصدی جوجه‌ریزی در همدان/چگونه یک استان خشک،قطب پروتئین کشور شد

رئیس جهاد کشاورزی همدان گفت: تولیدات دامی و صنایع تبدیلی و محصولات کشاورزی موتور محرکه اقتصاد استان است.

به گزارش "همدان نیوز"، استان همدان با تاریخ کهن و تمدن کشاورزی هزاران ساله، امروز نه تنها یکی از مراکز تاریخی و فرهنگی ایران به شمار می‌رود، بلکه به دلیل ظرفیت‌های گسترده کشاورزی و دامپروری، به یکی از بازیگران کلیدی اقتصاد کشاورزی کشور تبدیل شده است.

این استان با 1760 واحد صنعتی پرورش دام و طیور و سایر ماکیان و تولید سالانه بیش از 590 هزار تن محصولات پروتئینی، از جمله شیر، گوشت قرمز، گوشت طیور، تخم‌مرغ و عسل، سهم قابل توجهی در تأمین نیازهای غذایی کشور دارد و به عنوان یکی از قطب‌های تولید دامی ایران شناخته می‌شود.

همدان همچنین در حوزه صنایع تبدیلی کشاورزی پیشرو است و با بیش از 450 واحد فعال، ظرفیت فرآوری محصولات کشاورزی خود را به سطحی رسانده که از مرحله تولید خام تا بسته‌بندی، سردخانه‌داری و عرضه نهایی، زنجیره‌ای کامل و استاندارد را ایجاد کرده است. جایگاه استان در جمع 10 استان برتر کشور در صنایع تبدیلی، نشان‌دهنده اهمیت راهبردی همدان در ایجاد ارزش افزوده و جلوگیری از ضایعات محصولات کشاورزی است.

به همین دلیل، تصمیم گرفتیم با رضا بهراملو، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، گفت‌وگویی تفصیلی داشته باشیم تا علاوه بر بررسی وضعیت تولید و پرورش دام و طیور، به زنجیره تأمین، ظرفیت صنایع تبدیلی، روند هوشمندسازی و برنامه‌های توسعه‌ای آینده استان نیز بپردازیم و تصویر روشنی از نقش حیاتی همدان در اقتصاد کشاورزی کشور ارائه دهیم.

وضعیت تولیدات دامی استان همدان در سال گذشته چگونه بوده و سهم استان در کشور چقدر است؟

بخش دام و طیور همدان یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشاورزی استان به شمار می‌رود و خوشبختانه در سال‌های اخیر با وجود چالش‌هایی مانند افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات بازار نهاده‌ها، خشکسالی‌های متوالی و محدودیت منابع آبی، توانسته روند تولید خود را حفظ کرده و حتی در برخی بخش‌ها رشد قابل قبولی را تجربه کند. در حال حاضر استان همدان دارای بیش از 5.2 میلیون واحد دامی است که این ظرفیت، جایگاه ویژه‌ای را برای استان در حوزه تولیدات دامی کشور رقم زده است. از این میزان، حدود 162 هزار رأس گاو و گوساله در استان نگهداری می‌شود که معادل پنج درصد جمعیت دام سنگین کشور است.

این آمار نشان می‌دهد همدان یکی از استان‌های اثرگذار در تولید شیر و گوشت قرمز کشور محسوب می‌شود. در بخش دام سبک نیز بیش از دو میلیون و 244 هزار رأس گوسفند و بره و نزدیک به 176 هزار رأس بز و بزغاله در استان وجود دارد که سهم قابل توجهی از تولیدات دامی منطقه غرب کشور را به خود اختصاص داده‌اند. علاوه بر این، استان همدان با برخورداری از 382 هزار کلنی زنبور عسل، رتبه دهم کشور را در این حوزه در اختیار دارد. صنعت زنبورداری استان نه تنها در تولید عسل بلکه در ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و کوهستانی نقش مهمی ایفا می‌کند و ظرفیت مناسبی برای توسعه صادرات محصولات جانبی زنبورعسل نیز دارد.

در حوزه واحدهای صنعتی نیز همدان از زیرساخت‌های مناسبی برخوردار است. در حال حاضر 1760 واحد صنعتی پرورش دام، طیور و سایر ماکیان در استان فعال هستند که شامل 975 واحد پرورش دام سبک و سنگین و 785 واحد پرورش طیور و سایر ماکیان با ظرفیت حدود 14.5 میلیون قطعه است. این ظرفیت تولیدی باعث شده همدان به یکی از قطب‌های مهم تولید محصولات پروتئینی در کشور تبدیل شود. خوشبختانه مجموع تولیدات بخش دام و طیور استان در سال گذشته از مرز 590 هزار تن عبور کرد، از این میزان، بیش از 410 هزار تن شیر خام، 32 هزار تن گوشت قرمز، حدود 86 هزار تن گوشت مرغ، بیش از 20 هزار تن تخم‌مرغ و بالغ بر 3500 تن عسل تولید شده است. این ارقام نشان‌دهنده نقش راهبردی استان در تأمین امنیت غذایی کشور است.

نکته مهم این است که بخش دام و طیور همدان صرفاً یک بخش تولیدی نیست، بلکه زنجیره‌ای گسترده از اشتغال، سرمایه‌گذاری، صنایع تبدیلی، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و بازرگانی را در بر می‌گیرد. به همین دلیل هرگونه سرمایه‌گذاری در این حوزه علاوه بر افزایش تولید، به رونق اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و افزایش درآمد بهره‌برداران نیز منجر خواهد شد.

وضعیت جوجه‌ریزی و تولید گوشت مرغ در استان چگونه است؟

استان همدان در حوزه تولید مرغ و محصولات طیوری عملکردی بسیار مثبت داشته و توانسته با برنامه‌ریزی دقیق و حمایت‌های هدفمند، هم تولید و هم ثبات بازار را همزمان تضمین کند. در اردیبهشت‌ماه امسال میزان جوجه‌ریزی استان به 3 میلیون و 430 هزار قطعه رسید که معادل 110 درصد برنامه ابلاغی است. این موفقیت نشان می‌دهد که با تأمین به موقع نهاده‌ها، مدیریت حمل‌ونقل و پشتیبانی‌های سازمان جهاد کشاورزی، نگرانی برای تأمین مرغ مورد نیاز بازار وجود ندارد و همدان نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی کشور ایفا می‌کند.

یکی از نکات قابل توجه، افزایش بهره‌وری واحدهای مرغ گوشتی و تخم‌گذار است. با جایگزینی سیستم‌های سنتی با سامانه‌های تمام‌اتوماتیک و توسعه اتوماسیون، ظرفیت تولید در مرغداری‌ها از 10 به 15 قطعه در هر مترمربع افزایش یافته است؛ این معادل رشد 50 درصدی تولید در همان سطح فضا است چنین اقداماتی نه تنها تولید را افزایش می‌دهد، بلکه امکان کنترل بهتر کیفیت، سلامت دام و صرفه‌جویی در مصرف نهاده‌ها را نیز فراهم می‌کند.

همدان با این اقدامات موفق شده است ترکیبی از توسعه کمی و کیفی تولید را تجربه کند؛ یعنی هم افزایش تعداد جوجه‌ریزی و گوشت مرغ و هم بهبود استانداردهای تولید و عرضه در بازار. این مهم باعث شده استان در ماه‌های اخیر جزو استان‌های با قیمت متعادل مرغ در کشور باشد و مصرف‌کنندگان بدون دغدغه، محصول با کیفیت و تازه را دریافت کنند. برنامه ما این است که با هوشمندسازی زنجیره تولید، اتوماسیون بیشتر در واحدهای مرغ گوشتی و تخم‌گذار، توسعه زیرساخت‌های سردخانه‌ای و سیستم‌های توزیع مدرن، علاوه بر حفظ جایگاه استان در تولید مرغ، ظرفیت صادرات به سایر استان‌ها و حتی بازارهای خارجی را نیز افزایش دهیم. در واقع همدان در مسیر تبدیل شدن به یکی از قطب‌های اصلی تولید مرغ کشور قرار دارد و این روند با همراهی تولیدکنندگان و حمایت‌های دولتی ادامه خواهد یافت.

همدان چه جایگاهی در حوزه صنایع تبدیلی و فرآوری محصولات کشاورزی دارد؟

استان همدان امروز در جمع 10 استان برتر کشور در حوزه صنایع تبدیلی کشاورزی قرار دارد. با بیش از 450 واحد فعال، ظرفیت تولید چهار میلیون تنی و وجود دو شهرک تخصصی صنایع تبدیلی، زیرساخت قدرتمندی برای ایجاد ارزش افزوده محصولات کشاورزی فراهم شده است.

سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی باعث کاهش ضایعات، افزایش بهره‌وری، اشتغال و درآمد در بخش کشاورزی می‌شود. با تکمیل 63 سردخانه در حال احداث و توسعه واحدهای نیمه‌کاره، مسیر توسعه پایدار بخش کشاورزی همدان هموارتر خواهد شد. استان با مزیت‌های نسبی در تولیدات باغی، زراعی و دامی، ظرفیت تبدیل شدن به قطب اصلی فرآوری محصولات کشاورزی در کشور را دارد.

در زمینه زمین‌های کشاورزی، وضعیت ثبت اسناد رسمی چگونه است؟

همدان به عنوان پایلوت اجرای قانون ثبت رسمی اراضی کشاورزی انتخاب شده است. حدود یک میلیون و 600 هزار هکتار اراضی کشاورزی داریم که نزدیک به یک میلیون قطعه زمین است و برای همه این قطعات باید سند رسمی صادر شود. با صدور اسناد رسمی، بسیاری از مشکلات حقوقی و مالکیتی حل می‌شود و امنیت سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی افزایش می‌یابد بنابراین این طرح، گامی مهم در جهت هوشمندسازی و شفاف‌سازی مالکیت اراضی و همچنین توسعه پایدار کشاورزی استان است.

وضعیت آبزی‌پروری و فرهنگ مصرف ماهی در استان چگونه است؟

بخش شیلات و آبزی‌پروری یکی از حوزه‌هایی است که در سال‌های اخیر مورد توجه ویژه سازمان جهاد کشاورزی استان قرار گرفته و معتقدیم این بخش می‌تواند به یکی از ظرفیت‌های مهم تأمین امنیت غذایی و ایجاد اشتغال در مناطق روستایی و کم‌برخوردار تبدیل شود. در حال حاضر سالانه حدود 6 هزار تن انواع محصولات شیلاتی در استان همدان تولید می‌شود که شامل ماهیان سردآبی، گرم‌آبی و سایر آبزیان است. البته باید توجه داشت که این میزان تولید هنوز با نیاز واقعی استان فاصله دارد. بر اساس سرانه مصرف کشور، نیاز سالانه همدان به محصولات شیلاتی حدود 20 هزار تن برآورد می‌شود؛ به عبارت دیگر بخش قابل توجهی از نیاز مصرفی استان از سایر استان‌های تولیدکننده تأمین می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که هنوز ظرفیت‌های توسعه‌ای فراوانی در حوزه آبزی‌پروری همدان وجود دارد.

از سوی دیگر، سرانه مصرف آبزیان در کشور بین 10 تا 12 کیلوگرم است که تقریباً نصف میانگین جهانی محسوب می‌شود. در حالی که مصرف ماهی و آبزیان به دلیل ارزش غذایی بالا، وجود پروتئین باکیفیت، اسیدهای چرب مفید و تأثیر مثبت بر سلامت جامعه، باید سهم بیشتری در سبد غذایی خانوارها داشته باشد. به همین دلیل یکی از برنامه‌های جدی ما، توسعه فرهنگ مصرف آبزیان از طریق آموزش، اطلاع‌رسانی و اجرای برنامه‌های ترویجی در سطح استان است. در حوزه تولید نیز برنامه‌های متعددی برای افزایش ظرفیت در دست اجرا داریم. توسعه مزارع پرورش ماهی، استفاده از فناوری‌های نوین در آبزی‌پروری، حمایت از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، توسعه سیستم‌های بازچرخانی آب و بهره‌گیری از ظرفیت منابع آبی موجود از جمله اقداماتی است که می‌تواند تولید آبزیان استان را در سال‌های آینده افزایش دهد.

علاوه بر این، توسعه صنایع فرآوری و بسته‌بندی آبزیان نیز از اولویت‌های ماست. تجربه نشان داده است که هر جا زنجیره تولید تا فرآوری و عرضه تکمیل شده، علاوه بر افزایش درآمد تولیدکنندگان، فرصت‌های شغلی جدیدی نیز ایجاد شده است. ما معتقدیم آبزی‌پروری می‌تواند به یکی از بخش‌های اقتصادی ارزش‌آفرین در کشاورزی همدان تبدیل شود و ضمن کاهش وابستگی استان به واردات ماهی از سایر مناطق، زمینه حضور فعال‌تر در بازارهای داخلی و حتی صادراتی را فراهم کند. در مجموع، هدف‌گذاری ما این است که با توسعه زیرساخت‌ها، افزایش تولید و ارتقای فرهنگ مصرف، سهم آبزیان در سبد غذایی خانوارهای همدانی افزایش یابد و این بخش به یکی از پیشران‌های جدید اقتصاد کشاورزی استان تبدیل شود

چشم‌انداز همدان در تأمین امنیت غذایی و توسعه کشاورزی چیست؟

استان همدان امروز نه تنها یکی از قطب‌های تولید محصولات کشاورزی کشور است، بلکه به موتور محرکه امنیت غذایی و توسعه پایدار کشاورزی در سطح ملی تبدیل شده است. چشم‌انداز ما در این حوزه مبتنی بر چند محور کلیدی است که هر یک نقش مکمل در تحقق توسعه اقتصادی و اجتماعی استان دارند.  اول، هوشمندسازی زنجیره تولید و عرضه است، با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در تولید، پرورش دام و طیور، آبزی‌پروری و همچنین اتوماسیون و سیستم‌های مدیریت هوشمند در واحدهای کشاورزی، توانسته‌ایم بهره‌وری و کیفیت محصولات را افزایش داده و همزمان ریسک‌ها و هدررفت‌ها را کاهش دهیم.

دوم، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیل زنجیره سردخانه‌ای است که با بیش از 450 واحد فعال فرآوری و 107 سردخانه موجود، همدان توانسته زنجیره ارزش محصولات کشاورزی را از مزرعه تا بازار تکمیل کند این اقدامات علاوه بر جلوگیری از ضایعات، به ایجاد اشتغال پایدار، افزایش درآمد کشاورزان و تثبیت قیمت‌ها کمک می‌کند. سوم، ثبات مالکیت اراضی و صدور اسناد رسمی است به طوریکه اجرای طرح صدور اسناد رسمی برای بیش از یک میلیون قطعه زمین کشاورزی در استان، ضمن کاهش مشکلات حقوقی و مشاعی، امکان سرمایه‌گذاری پایدار و توسعه اقتصادی بخش کشاورزی را فراهم می‌آورد.

چهارم، ثبت جهانی محصولات کشاورزی است و با ثبت جهانی انگور ملایر و گردوی تویسرکان و پیگیری پرونده‌های کشنیز نهاوند و رازیانه، همدان در مسیر تبدیل شدن به یکی از استان‌های پیشرو در حوزه تولید محصولات با ارزش افزوده بالا و صادرات قرار گرفته است. این اقدامات علاوه بر ارتقای اعتبار بین‌المللی، موجب جذب سرمایه‌گذاری، افزایش درآمد و توسعه بازارهای صادراتی برای کشاورزان استان خواهد شد.

در نهایت، هدف ما ایجاد زنجیره‌ای منسجم و پایدار از تولید تا بازار است که هم امنیت غذایی استان و کشور را تأمین کند و هم ارزش افزوده اقتصادی را به حداکثر برساند. همدان با دارا بودن ظرفیت‌های طبیعی، منابع انسانی متخصص، زیرساخت‌های صنعتی و فناوری‌های نوین، می‌تواند به الگویی برای سایر استان‌ها در توسعه کشاورزی مدرن و پایدار تبدیل شود. به طور خلاصه، چشم‌انداز ما ترکیبی از توسعه پایدار، امنیت غذایی، صادرات محصولات با ارزش افزوده و ارتقای استانداردهای تولید است که همدان را در نقشه کشاورزی کشور و حتی منطقه‌ای به یکی از پیشروها تبدیل می‌کند.